پاورقيهاى فصل اول - بخش اول ( 1 ) اين نظر را سيوطى در اتقان جلد 1 ص 86 از جاحظ نقل كرده است . ( 2 ) « فراء » يكى از علما و صاحب مكتبان مشهور نحو و عربى در كوفه بوده است . نام او يحيى بن زياد ديلمى و كنيه‌اش « ابا زكريا » است ، كتابى دارد در معانى قرآن و در سال 207 هجرى در گذشته است ( مراجعه شود به طبقات زبيدى ص 143 تا 146 و وفيات الاعيان جلد 2 ص 228 . ( 3 ) منظور امام ابو الحسن على بن اسماعيل اشعرى است كه طايفهء اشعريه به او منتسب مىباشند . كتابهاى او در درد مبتدعه از قبيل جهميه ، خوارج و . . . معروف است . در سال 324 هجرى در گذشته است . مراجعه شود به وفيات الاعيان جلد 1 ص 326 . ( 4 ) تاريخ بغداد خطيب جلد 2 ص 62 . ( 5 ) الاتقان جلد 1 ص 87 . ( 6 ) البرهان جلد 1 ص 278 . ( 7 ) نام زجاج ابراهيم بن السرى ، كنيه‌اش ابا اسحق مىباشد كتاب « معانى القرآن » از تأليفات او است در سال 311 در گذشته است ( مراجعه شود به « ابناء الرواة » جلد 1 ص 163 ) . ( 8 ) حيانى ابو الحسن بن على بن حازم لغت دان مشهور است كه در سال 215 درگذشته است . . . ( 9 ) البرهان 1 / 278 . ( 10 ) الاتقان جلد 1 ص 87 . ( 11 ) پاره‌اى از مفسرين معتقدند كه در كلام خداوند « الرحمن علم القرآن » نيز « القرآن » به معناى « خواندن » به كار برده شده است . معناى آيه‌اى كه در متن آمده چنين است : جمع كردن و خواندن اين كتاب بر عهدهء ما است ، پس هر وقت ما آن را خوانديم ، تو بى كم و زياد تابع خواندن آن باش . ( 12 ) لسان العرب 1 / 126 . ( 13 ) 1104 ، 1 1 ( Kitab ، art ) Llslam de Encyclopedie Krenkow ( 14 ) 5 ، introduction ، Coran Le Blachere